Nếu có ai hỏi tôi rằng: “Liệu có thật sự thể tự học mọi thứ trên Internet không?” thì câu trả lời chắc chắn là có. Tôi không chỉ nói bằng niềm tin mà bằng chính trải nghiệm của mình. Hành trình trưởng thành của tôi, từ một cậu bé lớp tám chưa biết gì về lập trình cho đến khi có thể viết phần mềm, xây dựng website và chạm tay vào lập trình nhúng, đều được bắt đầu từ Internet và tinh thần tự học.
Câu chuyện này không chỉ là ký ức, mà còn là lời khẳng định rằng bất kỳ ai cũng có thể biến Internet thành người thầy vĩ đại nhất nếu biết cách học.
Tuổi 13 – Những dòng code đầu tiên trên chiếc Nokia
Năm lớp tám, khi bạn bè còn mải mê với game online, tôi vô tình bước vào một thế giới kỳ diệu: lập trình web. Thứ đưa tôi đến cánh cửa ấy không phải máy tính hiện đại mà chỉ là chiếc Nokia 3110c cũ của ba, có cài trình duyệt Opera Mini.
Trên màn hình nhỏ bé, tôi kiên nhẫn gõ từng dòng WML, HTML, CSS, JavaScript và PHP. Ban đầu chỉ là vài dòng chữ đổi màu hay hiển thị văn bản, nhưng với tôi, đó giống như một phép màu. Tôi đã ngồi hàng giờ đồng hồ để nhìn thấy dòng chữ mình viết xuất hiện trên màn hình.
Sự tò mò nhanh chóng biến thành động lực. Tôi tìm thấy mã nguồn diễn đàn DCMS của Nga và bắt đầu dịch từng dòng sang tiếng Việt để “Việt hóa”. Sau nhiều ngày thử nghiệm, tôi đã tạo ra một diễn đàn công nghệ mang tên Itech4u.net. Ban đầu chỉ vài người ghé thăm, rồi dần dần, hàng ngàn thành viên gia nhập.
Lần đầu tiên, tôi hiểu rằng Internet không chỉ để học cho riêng mình, mà còn có thể tạo ra cộng đồng cùng học hỏi và chia sẻ. Những người bạn từ diễn đàn năm ấy đến nay vẫn giữ liên lạc, nhiều người đã thành công trong lĩnh vực riêng.
Bài học ở tuổi 13: Hãy bắt đầu từ sự tò mò và đừng ngại chia sẻ kiến thức. Khi chia sẻ, bạn sẽ học sâu hơn gấp nhiều lần.
Tuổi 15 – Ứng dụng phần mềm đầu tiên bằng Visual Basic 6
Bước vào lớp mười, tôi không chỉ muốn tạo website mà còn muốn viết một phần mềm chạy trên máy tính. Tôi chọn Visual Basic 6, một ngôn ngữ đã cũ nhưng dễ tiếp cận với người mới.
Tôi đọc hàng loạt ebook, tham gia diễn đàn, kiên nhẫn thử từng đoạn code. Nhiều đêm tôi thức trắng chỉ để sửa lỗi. Và khoảnh khắc phần mềm đầu tiên chạy thành công, tôi đã cảm thấy như mình vừa biến điều không thể thành có thể.
Ứng dụng ấy liên quan đến lĩnh vực y tế, lấy cảm hứng từ chương trình Bác sĩ gia đình trên truyền hình. Chính sản phẩm nhỏ này giúp tôi được mời tham gia chương trình Sáng tạo khoa học kỹ thuật của Đài Truyền hình Bình Dương.
Trong hành trình đó, tôi may mắn nhận được sự dìu dắt của anh Đỗ Hồng Minh và sự hỗ trợ từ thầy Thanh cùng thầy Khổng Tử Giang. Họ đã cho tôi nền tảng và định hướng vô cùng quý giá.
Bài học ở tuổi 15: Công cụ bạn dùng không quan trọng bằng việc bạn có dám bắt đầu hay không.
Tuổi 16 – Xây dựng website quản lý trường học
Kỹ năng lập trình ngày càng vững, tôi bắt đầu muốn tạo ra thứ gì đó có ích cho cộng đồng. Ý tưởng xây dựng hệ thống quản lý trường học bằng web ra đời.
Từng dòng HTML, CSS, PHP đều được tôi học trực tiếp trên Internet. Tôi mắc vô số lỗi, nhưng chính nhờ sai lầm mà tôi học được nhiều nhất. Sau nhiều tháng kiên nhẫn, website đầu tiên hoàn thiện và tôi đem nó đi tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh.
Trong thời gian ấy, thầy Thanh đã dành cả mùa hè để luyện cho chúng tôi về giải thuật và lập trình, còn thầy Cư tận tình dạy về cơ sở dữ liệu. Tôi cũng có cơ hội trao đổi với các thầy ở Sở Giáo dục Bình Dương, nhận được những định hướng quý báu.
Bài học ở tuổi 16: Tri thức chỉ thật sự có giá trị khi biến thành sản phẩm có thể giúp ích cho người khác.
Tuổi 17 – Bước chân vào lập trình nhúng
Trong khi nhiều bạn bè bận ôn thi đại học, tôi chọn một hướng đi khác: lập trình nhúng. Người bạn thân Nguyễn Trọng Nghĩa đã mở cho tôi cánh cửa đến thế giới mạch điện analog.
Ban đầu, việc học mạch điện analog thật sự khó, nhưng sự tò mò khiến tôi không bỏ cuộc. Tôi bắt đầu với các mạch phát sóng FM, AM, mạch RF, mạch điều khiển thiết bị qua sóng IR. Sau đó bắt đầu với vi điều khiển 89c52, từng bước viết code để điều khiển phần cứng. Ngày nhìn thấy đèn bật tắt nhờ đoạn code của mình, tôi đã rơi vào một cảm xúc đặc biệt: đây không chỉ là lập trình trong thế giới ảo, mà còn là sự kết nối trực tiếp với thế giới thật. Thời đó lập trình vi điều khiển 8051 bằng C thuần và không có nhiều thư viện hỗ trợ giống các bạn học Arduino như bây giờ.
Ban đầu Nghĩa hướng dẫn tôi về Analog, sau đó tôi hướng dẫn lại Nghĩa cách triển khai lập trình nhúng trên vi điều khiển 8051 89c52 như thế nào. Thật tuyệt vời, sau đó Nghĩa còn cao thủ hơn cả tôi.
Bài học ở tuổi 17: Tự học nghĩa là dám bước vào vùng đất chưa biết, dám sai và kiên nhẫn cho đến khi chạm đến kết quả.
Công thức tự học trên Internet mà tôi đúc kết
Nhìn lại hành trình từ 13 đến 17 tuổi, tôi nhận ra việc tự học trên Internet hiệu quả nhất khi có một công thức rõ ràng:
1. Xác định mục tiêu học tập rõ ràng
Hãy luôn tự hỏi: mình học để làm gì, muốn tạo ra sản phẩm gì.
2. Chọn nguồn học uy tín
Internet rất rộng, nhưng không phải thông tin nào cũng tốt. Hãy chọn blog, diễn đàn, YouTube, hay khóa học online chất lượng.
3. Học thông qua dự án thực tế
Mỗi khi học kiến thức mới, hãy áp dụng ngay vào một dự án nhỏ để hiểu sâu và nhớ lâu.
4. Sử dụng kỹ thuật học thông minh
Pomodoro để quản lý thời gian, Feynman để giảng lại kiến thức như một giáo viên, Spaced Repetition để ghi nhớ bền vững.
5. Chia sẻ kiến thức
Viết blog, lập nhóm, hay mở kênh YouTube chia sẻ. Khi bạn dạy lại cho người khác, bạn sẽ hiểu vấn đề thấu đáo hơn.
Internet và những người thầy trên hành trình tự học
Từ cậu bé 13 tuổi gõ những dòng code trên chiếc Nokia nhỏ bé cho đến tuổi 17 đã có thể lập trình phần mềm, xây dựng website và điều khiển phần cứng, tôi hiểu rằng tất cả đều bắt nguồn từ Internet và tinh thần tự học.
Tôi tin rằng bất kỳ ai cũng có thể làm được. Bởi Internet chính là ngôi trường lớn nhất thế giới, nơi tri thức luôn rộng mở. Tuy nhiên, có một điều quan trọng tôi nhận ra: muốn đi xa, hãy tự học; muốn đi nhanh, nhất định phải đi cùng những người thầy.
Những người thầy có thể là thầy trên giảng đường, một anh chị đi trước, hay thậm chí là một người chia sẻ kinh nghiệm trên mạng. Chính họ là người giúp bạn rút ngắn con đường, tránh sai lầm và nuôi dưỡng niềm tin để tiến bước.
Vì vậy, hãy dũng cảm bắt đầu hành trình tự học của riêng bạn. Và trên con đường ấy, đừng quên tìm cho mình những người thầy đồng hành. Họ chính là ngọn đèn soi sáng, giúp bạn đi nhanh hơn và vững vàng hơn đến đích.
